Genre, stijl en register

Genre

Voordat een vertaler een tekst kan gaan vertalen moet hij eerst uitzoeken met wat voor soort tekst hij te maken heeft. Een verhalende tekst vraagt om een andere aanpak dan een poëtische tekst. Als het genre van de brontekst vastgesteld is, moet vervolgens nagegaan worden of er voor dat teksttype in het Nederlands net zo’n vorm bestaat. Een brief moet vertaald worden als een brief en een verhaal als een verhaal. Elke tekstsoort heeft zijn eigen kenmerken. Maar de manier waarop een verhaal in het Hebreeuws is opgebouwd hoeft niet overeen te komen met de manier waarop dat in het Nederlands gebeurt.

In de Nieuwe Bijbelvertaling is erg veel aandacht besteed aan het bepalen van het genre en het zoeken naar middelen in het Nederlands om de tekst op eenzelfde manier te laten functioneren als het origineel. (Zie voor een voorbeeld de aantekening bij ‘Eens richtte de HEER zich tot Jona’ in Jona 1:1).

Stijl

In een tekst is de eigen stijl van een auteur herkenbaar. Hij heeft op zijn eigen manier gebruik gemaakt van de taal door een bepaalde toon aan te slaan of veel beelden te gebruiken of juist heel zakelijk zijn boodschap op te schrijven. Deze stijl is ook voor de weergave in de vertaling van belang. Er is in de Nieuwe Bijbelvertaling naar gestreefd de stijl van het origineel in de vertaling vast te houden. Maar een heel gebrekkige stijl die het gevolg is van een slechte taalbeheersing door de auteur is in de vertaling niet overgenomen. De vertaling is gesteld in goed Nederlands. Het overnemen van stijlfouten zou ertoe leiden dat de lezers van de vertaling het slechte Nederlands op rekening van de vertalers zou schrijven. Daarmee zou de aandacht van de functie van de tekst worden afgeleid.

Register

Een kenmerk van de stijl van een tekst is het register. Met het register wordt het taalniveau dat de auteur in zijn tekst gebruikt heeft bedoeld. Een tekst kan gesteld zijn in zeer verheven, heel eenvoudige of zelfs platte taal. Welk register is gebruikt hangt nauw samen met de functie van een tekst. Als iemand erg kwaad is zegt hij de dingen op een andere manier dan wanneer hij een weloverwogen redevoering houdt. Zo zijn er in de Nieuwe Bijbelvertaling verschillende registers te onderscheiden.