Concordantie

Met de term ‘concordantie’ wordt een vertaalstrategie aangeduid waarin ieder woord dat in de brontekst wordt herhaald in de doeltaal steeds met hetzelfde woord wordt weergegeven. Het probleem van deze strategie is dat de betekenis van een woord niet in alle gevallen hetzelfde is. De context bepaalt welke betekenis een woord in een specifieke situatie heeft. De verzameling betekenissen die één woord in een bepaalde taal heeft is vrijwel nooit gelijk aan de verzameling betekenissen die zijn equivalent in een andere taal heeft. Dit pleit voor een contextuele vertaling.

Bovendien verschilt de mate waarin een woord herhaald kan worden per taal. Het Nederlands heeft een voorkeur voor variatie. Dat houdt in dat herhaling op de Nederlandse lezer heel anders overkomt dan op de oorspronkelijke lezers van het Oude en Nieuwe Testament.

Tegelijkertijd kunnen auteurs de herhaling van woorden gebruiken om globale verbanden in teksten aan te geven. In dat geval heeft het wel zin om concordant te vertalen.

Voor de Nieuwe Bijbelvertaling geldt de regel dat woordherhaling met een aantoonbare functie in de tekst in de vertaling herkenbaar moet blijven. Maar omdat het Nederlands het niet toelaat om altijd exact hetzelfde woord te herhalen, kan de woordherhaling uit de brontekst ook weergegeven worden door herhaling van verwante woordstammen, semantisch verwante begrippen of het gebruik van bepalingen. Zie de aantekening bij ‘wierp’ in Jona 1:4 en de aantekening bij ‘bang’ in Jona 1:5.