Formules in profetische teksten [OT] - Vertaalaantekeningen - NBV.nl

Kenmerkend voor profetische teksten is het veelvuldig gebruik van formules. Over het vertalen van de formules zijn afspraken gemaakt, zodat ze in De Nieuwe Bijbelvertaling ook overal als zodanig kunnen worden herkend. Enkele gangbare formules zijn:

sjim‘oe devar JHWH, dat is ‘Luister naar de woorden van de HEER’, of in een compactere formulering ‘Luister naar de HEER’ (zie Ezechiël 37:4). Deze formule heeft tot doel het opwekken van aandacht, en wordt vaak gevolgd door een verrassende aanspreektitel (zie bijvoorbeeld Jesaja 1:10; 28:14). De formule komt meestal voor in een context van poëtisch-profetische orakels.
ko ’amar (’adonai) JHWH, dat is ‘Dit zegt (God,) de HEER’, of ‘Daarom, zegt (God,) de HEER’ (zie Ezechiël 34:2, 34:10, 37:5, 37:9, 37:12). Deze formule wordt de ‘bodeformule’ genoemd. Om aan te geven dat een profeet namens de HEER spreekt, worden zijn woorden vaak ingeleid door deze formule. Een letterlijke vertaling met ‘zo zegt...’ kan de aandacht ten onrechte richten op de wijze van spreken, terwijl de aandacht juist uit dient te gaan naar de inhoud van wat volgt.
ne’oem JHWH, dat is ‘(Zo) spreekt de HEER’ (zie Ezechiël 34:8, 37:14). De letterlijke vertaling van deze formule luidt ‘godsspraak van de HEER’. In De Nieuwe Bijbelvertaling is hij zo bescheiden mogelijk vertaald, om te voorkomen dat hij hinderlijk overkomt. De formule komt bijna nooit voor aan het begin van een vers, meestal sluit hij de profetie af, of staat hij aan het eind van een vers. Met deze formule wordt een profetie als uitspraak van de HEER gemarkeerd en de weergegeven boodschap onderstreept.
jada ki ’ani JHWH, dat is ‘beseffen dat ik de HEER ben’ (zie Ezechiël 37:6, 37:13 en 37:14). Met het veelvuldig gebruik van deze formule, die met name in Ezechiël voorkomt, wordt het volk opgeroepen God als HEER te erkennen.