Stijl in de synoptische evangeliën [Mat.; Marc.; Luc.]
Grote delen van het boek Matteüs stemmen overeen met Lucas en Marcus – de andere synoptische evangeliën. De meest gangbare theorie om deze overeenkomsten te verklaren is dat Marcus het oudste evangelie is, en dat Lucas en Matteüs het materiaal van Marcus in hun eigen evangelie verwerkt hebben. Ook zouden ze beiden gebruikgemaakt hebben van een tweede bron, Q. Die bron is buiten Matteüs en Lucas niet bewaard gebleven. Voor vertalers van het Nieuwe Testament is het niet zozeer van belang of deze theorie klopt of niet. Maar het is wel belangrijk om rekening te houden met zowel de overeenkomsten als de verschillen tussen het ene en het andere evangelie.
Wat duidelijk zichtbaar is, is dat Marcus van de drie synoptici het minst gepolijste Grieks gebruikt. Matteüs volgt, en Lucas sluit de hekken. Niet dat het Grieks van Lucas het niveau haalt van contemporaine schrijvers als Lucianus of Plutarchus, maar het is het meest verzorgde Grieks van de drie genoemde evangelisten. In het boek Handelingen, dat waarschijnlijk door dezelfde auteur geschreven is, is het Grieks nog iets verzorgder, vermoedelijk omdat daar minder schriftelijke bronnen aan ten grondslag liggen – zelf schrijven is gemakkelijker dan compileren en bewerken.
Ondanks de stilistische verschillen is er veel woordelijke overeenstemming tussen Marcus, Matteüs en Lucas. Dit brengt de vertalers in een lastige situatie. Enerzijds moeten namelijk de overeenkomsten tussen de evangeliën zichtbaar zijn voor de lezers van de vertaling, anderzijds moet ook het verschil in stijl zichtbaar zijn: Marcus moet beduidend eenvoudiger van stijl zijn dan Lucas, en de stijl van Matteüs zit daar tussenin.
In Matteüs 1-2 en Lucas 1-2 komen deze problemen niet voor, omdat in deze hoofdstukken weinig parallel materiaal te vinden is: Marcus kent geen geboorteverhaal, en volgens diegenen die Q gereconstrueerd hebben kende ook Q geen geboorteverhaal. Matteüs en Lucas zouden dus beiden gebruikgemaakt hebben van mondelinge overlevering.