Om duidelijk te maken wat in de brief wordt bedoeld, volgt hieronder een aantal voorbeelden van verbeteringen die binnen het kader van de beschreven herziening vallen. Ze illustreren verschillende aspecten daarvan. De NBV-tekst wordt telkens gevolgd door een kort commentaar. Alle voorbeelden worden gegeven onder voorbehoud.
- Een voorbeeld van een stilistische kwestie met inhoudelijke implicaties:
Genesis 1:2 De aarde was nog woest en doods
Het gebruik van het woord ‘nog’ is vanuit taalkundig en narratief oogpunt verantwoord: het gaat over de toestand die voorafgaat aan het spreken van God. Maar het woord leidt tot veel misverstand en discussie. Daarom zal overwogen worden ‘nog’ te schrappen. - Een voorbeeld van een te ver doorgevoerde explicitering:
Genesis 23:3 [Abraham] verliet de tent waarin zijn overleden vrouw lag
De betekenis van het Hebreeuwse paniem is hier lokaal: een aanduiding van de plaats waar Abrahams gestorven vrouw Sara zich bevindt. Te overwegen valt om ‘verliet de tent waarin zijn overleden vrouw lag’ te vervangen door een minder specifieke beschrijving, bijvoorbeeld: ‘ging weg bij zijn overleden vrouw’. - Een voorbeeld van een consistentiekwestie:
1 Samuel 17:44 dan maak ik jou tot aas voor de gieren en de hyena’s
Om de dreiging duidelijker te maken, zijn de aasetende vogels en dieren hier gespecificeerd. Dat levert een concreter beeld op. Maar op vergelijkbare plaatsen in de NBV is dit niet gebeurd (zie bijvoorbeeld Jeremia 7:33 en psalm 79:2). Daarom zal onderzocht worden of het nodig is de vertaling op dit punt bij te stellen. Een alternatief zou hier kunnen zijn: ‘dan maak ik jou tot aas voor de vogels en de wilde dieren’. - Een voorbeeld van stilistische onduidelijkheid:
Job 16:6-7 […] niets verzacht mijn pijn wanneer ik spreek,
en als ik zweeg, zou hij dan weggaan?
Hij heeft mijn krachten uitgeput.
‘Hij’ verwijst naar pijn. Maar zo’n verwijzing is niet gebruikelijk en kan ook verwarrend zijn: als je de tekst leest, denk je bij ‘hij’ eerder aan een persoon. Er zal een andere formulering gezocht worden. - Een voorbeeld van een onjuiste explicitering:
Psalm 144:6 Werp uw bliksem, sla de volken uiteen
De brontekst heeft letterlijk ‘sla ze uiteen’. Explicitering is noodzakelijk omdat ‘ze’ alleen kan verwijzen naar de bergen in het vorige vers, en die zijn niet bedoeld. Maar de keuze voor ‘de volken’ is niet gelukkig. Meer voor de hand ligt zoiets als ‘zijn vijanden’(vergelijk psalm 18:15). - Een voorbeeld van een exegetische kwestie:
Ezechiël 20:9 leidde ik hen weg uit Egypte en maakte mij zo aan die volken bekend
Deze vertaling is mogelijk, maar ongebruikelijk. Woordelijk vertaald staat er: ‘[…] aan wie ik mij voor hun ogen bekendmaakte door hen weg te leiden uit Egypte’. In de NBV wordt ‘aan wie’ betrokken op de volken, maar het is waarschijnlijker dat God zich aan niet aan de volken bekendmaakt, maar aan de Israëlieten (vgl. vers 5). Dat doet hij door hen uit Egypte weg te leiden, ‘voor hun ogen’: dat wil zeggen voor de ogen van de volken. De vertaling zal waarschijnlijk in deze zin worden bijgesteld. - Twee voorbeelden van vertalingen die kunnen worden heroverwogen, omdat de tekst inhoudelijk wel juist kan zijn maar toch misverstand oproept:
Matteüs 10:29 als jullie Vader het niet wil
Een veelbesproken kwestie. Een beschouwing van de context waarbinnen deze woorden staan (verborgen daden komen aan het licht – zie 10:26; wees niet bang om ter dood gebracht te worden hier op aarde, maar vrees voor het oordeel – zie 10:28; God kent het aantal haren op het hoofd van ieder mens – zie 10:30) doet vermoeden dat een andere vertaling hier beter zou voldoen. Vergelijk de paralleltekst in Lucas 12:6. Een alternatief als ‘buiten jullie Vader om’ weerspiegelt het Grieks goed. - Tweede voorbeeld van een vertaling die kan worden heroverwogen, omdat de tekst inhoudelijk wel juist kan zijn maar toch misverstand oproept:
Lucas 2:51 en was hun voortaan gehoorzaam
In verschillende brieven wordt bezwaar gemaakt tegen het woord ‘voortaan’. Men stelt dat dit suggereert dat Jezus hiervoor ongehoorzaam was geweest. Er zal gezocht worden naar een alternatief. - Een voorbeeld van een exegetische kwestie:
Handelingen 17:18 omdat ze dachten dat hij predikte over Jezus en een godin die Opstanding heette
Woordelijk vertaald staat er in het Grieks: ‘[…] omdat hij [Paulus] predikte over Jezus en over de opstanding.’ Dit is een korte toelichting van de verteller bij de twee reacties op Paulus’ prediking die hij eerder in dit vers beschrijft. Misschien suggereert deze toelichting dat de hoorders Paulus verkeerd begrepen en dachten dat hij het over twee goden had: Jezus en Opstanding. Maar deze uitleg van de tekst is omstreden, en de beslissing om dit mogelijke misverstand als vertaling te presenteren is aanvechtbaar. De verteller geeft hier namelijk een korte typering van Paulus’ boodschap. Het ligt meer voor de hand iets te vertalen als: ‘[…] want hij predikte over Jezus en over de opstanding’ (zie ook vers 31-32). - Een voorbeeld van onduidelijkheid:
Jakobus 5:12 Laat uw ja ja zijn, en uw nee nee, anders zult u ervoor gestraft worden
Het is niet duidelijk waarnaar ‘ervoor’ verwijst. Het moet iets betekenen als: je zult ervoor gestraft worden dat je ja niet ja was en je nee niet nee. Of: dat je ja of nee gezegd hebt. Maar ‘ervoor’ is een vreemde verwijzing: het verwijst naar tekst die er niet staat. Waarschijnlijk is de tekst zonder ‘ervoor’ duidelijker.